यो देशबाट लोप भएको घोषणा भएको ७० वर्षपछि भारतमा चितुवाको पुन: परिचय भएको हो।

नामिबियाबाट ल्याइएका जंगली चितुवालाई प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले शनिबार मध्यप्रदेशको कुनो राष्ट्रिय निकुञ्जको दुई बिन्दुमा छोडेका थिए।

यसले १९५२ मा देशबाट लोप भएको घोषणा गरेको ७० वर्ष पछि भारतमा चित्ताको पुन: परिचय चिन्ह लगाइयो।

प्रधानमन्त्री कार्यालय द्वारा विश्वको पहिलो अन्तर-महादेशीय ठूलो जंगली मांसाहारी ट्रान्सलोकेसन प्रोजेक्ट चित्ता अन्तर्गत भारतमा परिचय गराउनका लागि नामिबियाबाट आठ चीताहरू - पाँच महिला र तीन पुरुष ल्याइएको थियो।

सरकारका अनुसार चितुवाको पुन: परिचयले जैविक विविधता संरक्षण र पानी सुरक्षा, कार्बन सिक्वेष्ट्रेसन र माटोको आर्द्रता संरक्षण जस्ता इकोसिस्टम सेवाहरू अभिवृद्धि गर्न मद्दत गर्नेछ, जसले समाजलाई व्यापक रूपमा फाइदा पुर्‍याउँछ।

"वातावरण संरक्षण र वन्यजन्तु संरक्षणमा प्रधानमन्त्रीको प्रतिबद्धता अनुरूप यो प्रयासले स्थानीय समुदायलाई पर्यावरण विकास र पारिस्थितिक पर्यटन गतिविधिहरू मार्फत जीविकोपार्जनका अवसरहरू पनि बढाउनेछ," प्रधानमन्त्री कार्यालयले भन्यो।

यस अवसरमा राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "म विश्वस्त छु, यी चितुवाले हामीलाई प्रकृतिप्रतिको हाम्रो दायित्वबारे मात्रै सचेत गराउने छैनन्, हाम्रा मानवीय मूल्य र परम्पराका बारेमा पनि सचेत गराउनेछन्।"

प्रधानमन्त्रीले सन् १९५२ मा भारतबाट चितुवा लोप भए पनि विगत सात दशकदेखि पुनःस्थापनाका लागि कुनै सार्थक प्रयास नभएको टिप्पणी गरे ।

यस पुनर्स्थापनालाई सफल बनाउन वर्षौंको कडा परिश्रमलाई उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री मोदीले भने कि वैज्ञानिकहरूले दक्षिण अफ्रिका र नामिबियाका विज्ञहरूसँग मिलेर काम गर्दा विस्तृत चित्ता कार्य योजना तयार गरिएको थियो। चितुवाका लागि उपयुक्त क्षेत्र पत्ता लगाउन देशभर वैज्ञानिक सर्वेक्षण गरिएको र त्यसको शुभारम्भका लागि कुनो राष्ट्रिय निकुञ्ज छनोट गरिएको उनले बताए । उनले भने, ‘आज हाम्रो मिहिनेतको फल हाम्रो अगाडि छ ।

कुनो राष्ट्रिय निकुञ्जमा चितुवा भित्रिएपछि घाँसे मैदानको इको-सिस्टम पुनर्स्थापित हुने र यसले जैविक विविधतामा पनि वृद्धि हुने प्रधानमन्त्री मोदीले बताए। उनले यस क्षेत्रमा इको टुरिजमको विकासका कारण रोजगारीका अवसरहरू बढ्ने र विकासका नयाँ सम्भावनाहरू खुल्ने बताए ।

‘२०१४ मा हाम्रो सरकार गठन भएदेखि मुलुकमा २ सय ५० नयाँ संरक्षित क्षेत्र थपिएका छन्,’ प्रधानमन्त्रीले भने । यहाँ एसियाटिक सिंहको संख्यामा पनि ठूलो बृद्धि भएको छ र गुजरात एसियाटिक सिंहको हावी क्षेत्रको रूपमा देखा परेको छ, उनले थपे।

भारतले समय अगावै बाघको संख्या दोब्बर गर्ने लक्ष्य हासिल गरेको पनि प्रधानमन्त्रीले औंल्याए । उनले असममा एकसिङ्गे गैंडाको अस्तित्व खतरामा परेको समयको स्मरण गर्दै अहिले उनीहरुको संख्या पनि बढेको बताए ।

पछिल्ला केही वर्षमा हात्तीको संख्या पनि ३० हजारभन्दा बढी पुगेको प्रधानमन्त्री मोदीले बताए ।

‘आज देशका ७५ सिमसार क्षेत्रलाई रामसार क्षेत्र घोषणा गरिएको छ, जसमध्ये विगत ४ वर्षमा २६ वटा स्थल थपिएका छन्’, प्रधानमन्त्रीले भने, ‘देशका यी प्रयासको प्रभाव शताब्दीयौंदेखि देखिनेछ । आउनुहोस्, र प्रगतिको नयाँ बाटो खोल्नुहोस्।"