स्वच्छ र हरित ऊर्जा क्षेत्रमा भारत-बेलायत सहयोगका लागि मन्त्री द्वारा आह्वान

केन्द्रीय विज्ञान तथा प्रविधि राज्यमन्त्री जितेन्द्र सिंहले बिहीबार बेलायत भारतको दोस्रो ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान र नवप्रवर्तन साझेदार रहेको बताएका छन्।

भारत-बेलातय विज्ञान र प्रविधि (एस र टी) सहकार्य द्रुत गतिमा बढिरहेको र संयुक्त अनुसन्धान कार्यक्रम लगभग शून्य आधारबाट अब ३०-४० करोड पाउण्ड पुगेको उनले जानकारी दिएका छन्।

बेलायतका विज्ञान मन्त्री जर्ज फ्रिम्यानसँगको अनलाइन भेटमा मन्त्रीले यी बुँदाहरू राखेका थिए। दुवैले दुई देशबीचको हरित ऊर्जा सहकार्यका साथै पारस्परिक हितका अन्य विषयहरूमा पनि छलफल गरेका थिए।

सिंहले भने, " भारत बेलायत साझेदारीले खोजदेखि विकाससम्म, अनुसन्धान र नवीनताका सबै पक्षहरूलाई समेटेको छ। जुन हाम्रा राष्ट्रलाई सँगै नयाँ उचाइमा माथि उठ्न आवश्यक छ।"

स्वच्छ र हरित ऊर्जा क्षेत्रहरूमा भारत-बेलायत सहयोगको आह्वान गर्दै सिंहले चार प्रविधि का मार्फत कार्बनडाइअक्साइड बचत मा योगदान पुग्ने बताएका छन्।

* अन्त-प्रयोग क्षेत्रहरूलाई व्यापक रूपमा विद्युतीकरण गर्ने प्रविधिहरू (जस्तै उन्नत ब्याट्रीहरू)

* कार्बन कब्जा, उपयोग र भण्डारण (सिसियुएस)

* हाइड्रोजन र हाइड्रोजन-सम्बन्धित ईन्धनहरू

* जैव ऊर्जा

उनले किफायती जैव पदार्थ, स्वास्थ्य तथ्यांक विज्ञान, र पशुधन अनुसन्धान, न्यूरोसाइन्स जस्ता क्षेत्रहरू बारे पनि बताएका छन् जहाँ दुवै पक्षका अधिकारीहरू/वैज्ञानिकहरूले भविष्यमा सहकार्यका सम्भावनाहरू छलफल गर्न र अन्वेषण गर्न सक्छन्।

विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका अनुसार सिंहले न्यूटन भाभा एमओयूले विभिन्न अनुसन्धान क्षेत्रमा भारत बेलायत एस एन्ड टी सहयोगलाई अर्को तहमा लैजाने अवसर प्रदान गरेको कुरा औंल्याएका थिए।

उनले ऊर्जा सुरक्षा, खाद्य तथा कृषि, पानी, स्वास्थ्य, जलवायु परिवर्तन, वातावरणीय अध्ययनका साथै भारतमा भइरहेका सामाजिक र सांस्कृतिक परिवर्तनका उदाहरण दिएका थिए ।

मन्त्रीले न्युटन भाभा एमओयूको नतिजाको प्रशंसा गर्दै समर्पित आर्थिक प्रतिबद्धताका साथ आपसी हितका द्विपक्षीय सहकार्यलाई थप विकास गर्न आफू तत्पर रहेको बताएका छन् ।

सन् २०२१ को मे महिनामा आयोजित पछिल्लो भारत बेलायत वस्तुतः शिखर सम्मेलनमा, दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले विज्ञान, शिक्षा, अनुसन्धान र नवीनतामा परिष्कृत साझेदारीका लागि साझा प्रतिबद्धता जनाएका थिए।