हिन्द प्रशान्त क्षेत्रीय संवाद (आइपिआरडि) भारतीय नौसेनाको सर्वोच्च अन्तर्राष्ट्रिय वार्षिक सम्मेलन हो।

भारतीय नौसेनाले अक्टोबर महिनाको २७ तारिख देखि २९ तारिख सम्म हिन्द प्रशान्त क्षेत्रीय संवादको २०२१ संस्करण आयोजना गर्ने भएको छ। रक्षा मन्त्रालयले मंगलबार जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार यो एक अनलाइन कार्यक्रम हुनेछ।

रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले सम्बोधन गर्ने, हिन्द प्रशान्त क्षेत्रीय संवाद तीन दिने कार्यक्रम‌ हुनेछ जुन "२१ औं शताब्दीमा समुद्री रणनीतिमा विकास: आवश्यकताहरू, चुनौतीहरू र अगाडिको बाटो" विषयक अन्तर्गत आठ विशिष्ट उप-विषयहरूमा केन्द्रित हुनेछ। लगातार तीन दिन सम्म यी आठ उप-विषयहरूमा छलफल गरिनेछ।‌

आठ उप-विषयवस्तुहरू अन्तर्गत: (१) हिन्द प्रशान्त क्षेत्र मा विकसित समुद्री रणनीतिहरू: अभिसरणहरू, भिन्नताहरू, अपेक्षाहरू र आशंकाहरू; (२) समुद्री सुरक्षामा जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई सम्बोधन गर्न अनुकूल रणनीतिहरू; (३) बन्दरगाहको नेतृत्वमा क्षेत्रीय समुद्री जडान र विकास रणनीतिहरू; (४) सहकारी सामुद्रिक क्षेत्र मा जागरूकता रणनीतिहरू; (५) नियममा आधारित हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा सामुद्रिक आदेशमा कानूनको बढ्दो सहाराको प्रभाव; (६) क्षेत्रीय सार्वजनिक-निजी सामुद्रिक साझेदारी प्रवर्द्धन गर्ने रणनीतिहरू; (७) ऊर्जा-असुरक्षा र न्यूनीकरण रणनीतिहरू; (८) समुद्रमा मानव-मानवरहित समस्यालाई सम्बोधन गर्ने रणनीतिहरू समावेश छन्।

सन् २०१८ मा पहिलो पटक आयोजित हिन्द प्रशान्त क्षेत्रीय संवाद (आइपिआरडि) भारतीय नौसेनाको शीर्ष अन्तर्राष्ट्रिय वार्षिक सम्मेलन हो, र रणनीतिक स्तरमा नौसेनाको संलग्नताको प्रमुख अभिव्यक्ति हो।‌‌‌‌

यस वार्षिक कार्यक्रमको प्रत्येक संस्करणको मुख्य आयोजक राष्ट्रिय सामुद्रिक संस्थान हो। आईपीआरडीको प्रत्येक क्रमिक संस्करणको उद्देश्य हिन्द प्रशान्त क्षेत्रमा उत्पन्न हुने अवसर र चुनौतीहरूको समीक्षा गर्नु हो।

आईपीआरडी २०१८ चार मुख्य उप-विषयहरूमा केन्द्रित थियो। जस अन्तर्गत समुद्री व्यापार; क्षेत्रीय जडान; निरन्तर समुद्री निगरानी, सामुद्रिक अन्तरिक्षको बढ्दो डिजिटलाइजेशन, र सामुद्रिक क्षेत्र भित्र साइबर-दुर्भावना जस्ता प्यान-क्षेत्रीय चुनौतीहरू; र, समग्र समुद्री सुरक्षा बृद्धि गर्न उद्योगको भूमिका समावेश थिए।

आईपीआरडी २०१९ उत्कृष्ट आधारमा निर्माण गरिएको थियो र पाँचवटा विषयवस्तुहरू समावेश गरिएको थियो। जस अन्तर्गत सामुद्रिक जडानको माध्यमबाट क्षेत्रमा एकता प्राप्त गर्नका लागि व्यावहारिक समाधानहरू; स्वतन्त्र र खुला हिन्द प्रशान्त क्षेत्र प्राप्त गर्न र कायम राख्न उपायहरू, नीलो अर्थतन्त्र मा क्षेत्रीय दृष्टिकोणको जाँच, समुद्री-उद्योग ४.०, सागर र सगरमालाबाट उत्पन्न हुने क्षेत्रीय अवसरहरू पर्दथ्यो।

यस वार्षिक संवादको माध्यमबाट, भारतीय नौसेना र राष्ट्रिय समुद्री संस्थान ले हिन्द प्रशान्त सामुद्रिक क्षेत्रलाई असर गर्ने भू-राजनीतिक घटनाक्रम सित सम्बन्धित तीक्ष्ण छलफलका लागि मञ्च प्रदान गर्न जारी राख्नेछ।